Oszustwo na paczkę: jak rozpoznać fałszywy SMS
Jeśli SMS albo e-mail informuje, że Twoja paczka czeka na dopłatę, wróci do nadawcy albo wymaga poprawienia adresu, i podsuwa link, żeby to załatwić, to prawie na pewno oszustwo. Nie klikaj: sam otwórz stronę albo aplikację przewoźnika i sprawdź numer przesyłki z e-maila od sklepu. Jeśli dane karty są już wpisane na stronie z linku, od razu zadzwoń do banku. Kartę zastrzeżesz też pod numerem +48 828 828 828, jeśli Twój bank uczestniczy w Systemie Zastrzegania Kart.
Jak rozpoznać fałszywy SMS o paczce?
Fałszywka zwykle ma kilka z tych cech:
- Chce pieniędzy za doręczenie. Prosi o dopłatę za paczkę albo za kuriera. DPD Polska nigdy nie wysyła linków do dopłat SMS-em ani e-mailem, a Poczta Polska nie wysyła SMS-ów z prośbą o dodatkową płatność za odebranie przesyłki.
- Przychodzi akurat wtedy, gdy czekasz na paczkę. To, że czekasz na zamówienie, niczego nie dowodzi. Policja ostrzega, że ktoś, kto często dostaje paczki, jest łatwym celem, „zwłaszcza jeśli oczekuje akurat na przesyłkę”.
- Popędza Cię. DPD podaje typowy przykład: „kliknij teraz, inaczej paczka wróci do nadawcy”. Presję czasu wymienia też Poczta Polska.
- Link nie prowadzi do przewoźnika. Strona spoza domeny dpd.com.pl, skrócony adres (DPD) albo adres, który tylko przypomina prawdziwy.
- Nadawca wygląda podejrzanie. DPD wśród sygnałów ostrzegawczych wymienia nietypowego nadawcę wiadomości. Poczta Polska opisuje fałszywki wysyłane z zagranicznych numerów, na przykład francuskich (+33) i filipińskich (+63).
- Prosi o coś dziwnego: instalację aplikacji z linku albo otwarcie załącznika. DPD nie każe instalować aplikacji z linków i nie wysyła e-maili z załącznikami do potwierdzenia nadania ani doręczenia.
Znany nadawca też niczego nie dowodzi. Poczta Polska ostrzega, że fałszywy SMS bywa podpisany nazwą „Poczta Polska” i wyświetla się w telefonie pod jej prawdziwymi wiadomościami. Zwracaj więc uwagę na treść: pośpiech, błędy językowe, brak interpunkcji (na te dwa ostatnie sygnały zwraca uwagę gov.pl).
CERT Polska prowadzi listę ostrzeżeń ze szkodliwymi domenami, a wejścia na strony z tej listy są blokowane. Nowej domeny może jednak jeszcze na niej nie być, więc to, że strona się otworzyła, nie znaczy, że jest bezpieczna.
Jak rozpoznać fałszywy link, zanim w niego klikniesz
Linki oszustów często zaczynają się od nazwy przewoźnika. Do kogo naprawdę należy adres, poznasz po tym, co stoi tuż przed pierwszym pojedynczym /. Ten zmyślony przykład podszywa się pod brytyjską pocztę Royal Mail, ale z dpd.com.pl czy poczta-polska.pl trik działa tak samo:
royalmail.co.uk.Nazwa przewoźnika na początku, jako przynęta. Tu to tylko etykietaredelivery-fee.examplePrawdziwy właściciel adresu: nie Royal Mail/payStrona, która prosi o dane karty
Nawet gdy link wygląda dobrze, nie korzystaj z niego: sam wpisz adres przewoźnika.
Czy przewoźnicy naprawdę wysyłają SMS-y?
Tak, większość wysyła, i właśnie dlatego fałszywki działają. Oto co DPD i Poczta Polska piszą o swoich wiadomościach:
| Przewoźnik | Jak naprawdę się z Tobą kontaktuje | Czego według swojej strony nigdy nie robi |
|---|---|---|
| DPD Polska | Oficjalne informacje tylko na dpd.com/pl, status na tracktrace.dpd.com.pl, aplikacja tylko z Google Play i App Store | Nie wysyła linków do dopłat, nie prosi przez link o dane ani hasła, nie pośredniczy w płatnościach między osobami prywatnymi, nie każe instalować aplikacji z linku, nie wysyła załączników do potwierdzenia nadania czy doręczenia |
| Poczta Polska | SMS-y o statusie przesyłki; śledzenie na emonitoring.poczta-polska.pl i pocztex.pl. Opłaty, na przykład pobranie, płacisz dopiero przy odbiorze | Nie wysyła SMS-ów z prośbą o dopłatę za odebranie przesyłki |
Zasady InPostu i DHL sprawdzisz na ich stronach. Prawdziwi przewoźnicy wysyłają linki, więc sam link niczego nie przesądza. Prawdziwe prośby o zapłatę też się zdarzają, prawie zawsze za cło i podatki przy paczkach spoza UE: jak przewoźnicy naprawdę o nie proszą, pokazuje poradnik o paczce zatrzymanej przez urząd celny.
Oszustwo na paczkę: co piszą oszuści?
Scenariusze się powtarzają. Te pochodzą ze stron ostrzegawczych przewoźników i policji:
- Nieudane doręczenie. Kurier „nie mógł doręczyć paczki lub umieścić jej w automacie paczkowym”, a link ma służyć do zmiany terminu (DPD).
- Mała dopłata. Za nadwagę, dezynfekcję albo błąd w adresie (DPD). Policja pisze, że kwota bywa „w granicach 1 zł”: mężczyzna z powiatu kozienickiego dopłacił 0,87 zł, a z konta zniknęło mu kilka tysięcy złotych.
- Przesyłka wstrzymana. Niewielka „opłata celno-skarbowa” albo „opłata za dalsze procedowanie przesyłki”, z przyciskiem do natychmiastowej płatności (Poczta Polska).
- Aplikacja z linku. „Błędny adres dostawy” i link do rzekomej aplikacji DPD, która może zainfekować telefon. Policja dodaje, że takie aplikacje potrafią przekierowywać SMS-y i przejąć konto bankowe.
- Załącznik. E-mail z „potwierdzeniem nadania” albo „listem przewozowym” w załączniku (DPD).
- „Dostawa DPD” na OLX. Sprzedajesz coś, a „kupujący” pisze na portalu albo na WhatsAppie, że płatność i wysyłkę obsługuje DPD, i przysyła link do „odebrania pieniędzy” (DPD).
Jak sprawdzić, czy SMS o paczce jest prawdziwy
Żaden z tych kroków nie korzysta z wiadomości:
- Zastanów się, czy na coś czekaszNie czekasz na żadne zamówienie ani przesyłkę od znajomych? Traktuj SMS jak oszustwo.
- Znajdź prawdziwy numer przesyłkiWeź go z e-maila od sklepu albo ze szczegółów zamówienia, nigdy z SMS-a.
- Sam wejdź na stronę przewoźnikaWpisz jej adres albo otwórz aplikację przewoźnika. Nie klikaj, nie skanuj i nie dzwoń pod nic z wiadomości.
- Sprawdź, czy coś jest do zapłatyOpłata, która naprawdę się należy, będzie widoczna na stronie albo w aplikacji przewoźnika.
- Zgłoś i usuńPrzekaż SMS na numer 8080 (więcej niżej), a potem go usuń.
DPD i Poczta Polska radzą sprawdzać status przesyłki samodzielnie, wyłącznie oficjalnymi kanałami. Nie masz numeru? Zobacz, gdzie znaleźć numer przesyłki. Możesz go też wkleić do Peeka: Peek pyta przewoźnika i w razie potrzeby inne źródła śledzenia, więc zobaczysz najnowsze skany, nie dotykając linku z SMS-a.
Prawdziwe nieudane doręczenie wygląda inaczej niż SMS z linkiem do płatności. Jak działa awizo i jak odebrać paczkę po nieudanej próbie, wyjaśnia poradnik o nieudanym doręczeniu. Prawdziwą zmianę adresu albo terminu też załatwisz tylko w aplikacji lub na stronie przewoźnika: zobacz, jak zmienić adres dostawy i przekierować paczkę.
Co zrobić po kliknięciu w podejrzany link?
Sam SMS w telefonie nic Ci nie zrobi. Kłopot zaczyna się, gdy klikniesz, odpowiesz, zadzwonisz albo coś wpiszesz. Co robić dalej, zależy od tego, jak daleko to zaszło:
- Zamknij stronęNic więcej nie wpisuj i nie odpowiadaj na SMS.
- Zadzwoń do bankuUżyj numeru z karty albo z aplikacji banku i zastrzeż kartę.
- Zmień hasłaDo poczty i bankowości, i wszędzie tam, gdzie używasz tego samego hasła.
- Uważaj na telefonyKtoś dzwoni „z banku”? Rozłącz się, odczekaj co najmniej 30 sekund i sam wybierz oficjalny numer.
- Zgłoś toNa policję albo do prokuratury, jeśli zniknęły pieniądze albo wyciekły dane.
Było tylko kliknięcie? Zamknij stronę i zgłoś SMS. Telefon pobrał z linku aplikację? Nie instaluj jej: oficjalną aplikację DPD znajdziesz tylko w Google Play i App Store. DPD radzi też po kliknięciu sprawdzić urządzenie programem antywirusowym.
Dane karty podane albo płatność wysłana? Poczta Polska radzi „niezwłocznie” skontaktować się z bankiem i zmienić hasła. Kartę zastrzeżesz też pod numerem +48 828 828 828: System Zastrzegania Kart działa całą dobę i jest bezpłatny, ale obsługuje tylko banki, które w nim uczestniczą. Mała kwota nie oznacza małej szkody: pamiętaj o tych 0,87 zł, po których z konta zniknęło kilka tysięcy złotych. Sprawdzaj też wyciągi.
Telefon „z banku” może wyglądać wiarygodnie. Związek Banków Polskich, policja i FinCERT ostrzegają, że oszuści potrafią wyświetlić na Twoim ekranie numer infolinii banku albo jego nazwę, więc nie oddzwaniaj na ostatnie połączenie.
Fałszywy SMS o paczce: gdzie zgłosić oszustwo?
Zgłoś fałszywą wiadomość, nawet bez klikania w link, a potem ją usuń.
| Co się stało | Gdzie zgłosić |
|---|---|
| Fałszywy SMS | Przekaż go bez zmian na 8080 opcją „Przekaż” albo „Prześlij dalej”, z linkiem. W Polsce to bezpłatne |
| Fałszywy e-mail albo strona | CERT Polska: incydent.cert.pl albo cert@cert.pl |
| Ktoś podszywa się pod Pocztę Polską | incydent@poczta-polska.pl |
| Ktoś podszywa się pod DPD | Contact Center DPD |
| Ktoś podszywa się pod InPost albo DHL | Sprawdź na stronie przewoźnika, jak przyjmuje zgłoszenia |
| Zniknęły pieniądze albo wyciekły dane | Najpierw bank, potem zawiadomienie o przestępstwie w jednostce policji albo w prokuraturze |
Na iPhonie pod wiadomością od nieznanego nadawcy jest link Zgłoś jako spam (przy SMS-ach zależy to od operatora). W Wiadomościach Google na Androidzie przytrzymaj rozmowę i wybierz Zablokuj, a potem Zgłoś spam.
Źródła
- DPD Polska: Uwaga na fałszywe SMS-y i e-maile podszywające się pod DPD – sygnały ostrzegawcze, czego DPD nigdy nie robi, scenariusze, OLX i WhatsApp, co zrobić po kliknięciu
- Poczta Polska: Uwaga na fałszywe wiadomości podszywające się pod Pocztę Polską – wstrzymana przesyłka, małe kwoty, incydent@poczta-polska.pl, 8080, kontakt z bankiem
- Poczta Polska: Poczta Polska ostrzega przed fałszywymi SMS-ami – brak SMS-ów o dodatkowej płatności za odebranie przesyłki, fałszywki podpisane „Poczta Polska” pod prawdziwymi SMS-ami, SMS-y tylko o statusie, opłaty przy odbiorze
- Poczta Polska: Polish Post warns against phishing attacks – numery +33 i +63
- Policja: Dostałeś sms-a z prośbą o dopłatę do przesyłki? – dopłata w granicach 1 zł, 0,87 zł, zainfekowane aplikacje
- gov.pl: Coraz więcej prób wyłudzenia przez tzw. fałszywe SMS-y – 8080, „Przekaż”, incydent.cert.pl, cert@cert.pl, lista ostrzeżeń, błędy językowe
- System Zastrzegania Kart: zastrzegam.pl – 828 828 828, bezpłatnie, całą dobę
- bank.pl (ZBP, Policja, FinCERT): Uwaga na fałszywe połączenia telefoniczne – spoofing, rozłącz się, 30 sekund
- Prokuratura Okręgowa w Warszawie: Chcę złożyć zawiadomienie – zawiadomienie w prokuraturze albo w jednostce policji
- Apple: Zgłaszanie spamu i blokowanie nadawców w Wiadomościach na iPhonie – Zgłoś jako spam
- Google: Zgłaszanie spamu w Wiadomościach Google – Zablokuj, Zgłoś spam